Tata mieszka sam: jak zadbać o jego bezpieczeństwo i nie odebrać mu samodzielności

Najwięcej bezpieczeństwa dają proste rzeczy: oświetlona droga z łóżka do łazienki, porządek w lekach, codzienny telefon o stałej porze i sąsiad z zapasowym kluczem. Każdą zmianę ustalaj z tatą i wprowadzaj po jednej. Gdy to przestaje wystarczać, zapytaj w ośrodku pomocy społecznej w gminie taty o usługi opiekuńcze i opaskę alarmową.

Najpierw rozmowa, potem zakupy

Dorosły człowiek ma prawo żyć po swojemu, także gdy Ty widzisz w tym ryzyko. Jeśli tata poczuje się pilnowany, zacznie ukrywać kłopoty i będziesz wiedzieć mniej niż przedtem.

• Pytaj, co jemu przeszkadza: schody, wanna, a może puste wieczory. Od tego zacznijcie, nie od Twoich obaw.
• Wybór zostaw jemu: niech sam zdecyduje, jaka lampka i gdzie uchwyt. To on tu mieszka.
• Jedna zmiana naraz: po rewolucji w jeden weekend dywaniki lubią wracać na swoje miejsce.
• Kamery i lokalizatory tylko za jego zgodą, po otwartej rozmowie.

Dom bez pułapek: co zmienić najpierw?

Przejdź się wieczorem, przy zgaszonym świetle, drogą, którą tata chodzi w nocy do łazienki. Zobaczysz, o co łatwo zahaczyć nogą i gdzie nie ma się czego przytrzymać.

• Światło: lampka przy łóżku, a na trasie łóżko–łazienka lampki z czujnikiem ruchu, które zapalają się same.
• Podłoga: luźne dywaniki zabierz albo podłóż pod nie gumowy podkład. Maty antypoślizgowe połóż też w wannie i pod prysznicem.
• Uchwyty i poręcze: przy toalecie, wannie lub prysznicu i na schodach, przykręcone do ściany. Te na przyssawki potrafią się odkleić.
• Czujniki dymu i czadu: ten drugi koniecznie, gdy w domu jest piecyk gazowy, kocioł albo kominek. Sprawdzaj je przyciskiem testowym.
• Wszystko pod ręką: codzienne rzeczy na wysokości od bioder do ramion, bez wchodzenia na taboret. Telefon przy łóżku.
• Kapcie: z zapiętkiem i podeszwą, która się nie ślizga.

Porządek w lekach i informacje dla ratowników

Przy kilku lekach dziennie łatwo o pomyłkę, bo „chyba już brałem”.

• Aktualna lista leków: nazwa, dawka, pora, także leki bez recepty i suplementy. Kartka zostaje u taty, jej zdjęcie masz w telefonie.
• Organizer tygodniowy: przegródki na pory dnia pokazują, czy dzisiejsza dawka zniknęła.
• Internetowe Konto Pacjenta (pacjent.gov.pl): widać w nim e-recepty i to, czy zostały wykupione. Tata może dać Ci dostęp do swojego konta albo upoważnić Cię do informacji o swoim zdrowiu. To jego decyzja.

Jeśli tata chce sam pilnować recept, poszukajcie zajęć z obsługi smartfona, np. w bibliotece (takie zajęcia przygotowujemy z gminami w programie Cyfrowa Samodzielność Seniora).

Po upadku tata może nie dać rady nic powiedzieć ratownikom. Na taką sytuację w wielu gminach działa akcja „Koperta Życia”: kartę z informacją o lekach i chorobach oraz telefonami do bliskich trzyma się w lodówce, a naklejka podpowiada, gdzie jej szukać. Zapytaj w urzędzie gminy, czy jest u Was.

Codzienny telefon i plan na wypadek ciszy

Ustalcie stałą porę telefonu, na przykład po śniadaniu. Niech to będzie rozmowa, nie przesłuchanie. Po kilku tygodniach zaczniesz słyszeć zmiany, zanim zobaczysz je na miejscu.

Ktoś blisko, sąsiad albo krewny z okolicy, powinien mieć zapasowy klucz i zgodzić się w razie potrzeby zajrzeć. Ustalcie też, co się dzieje, gdy tata nie odbiera:

1. Odczekaj chwilę i zadzwoń znowu, także na stacjonarny. Komórka mogła zostać w kurtce.
2. Poproś sąsiada z kluczem, żeby zajrzał.
3. Jeśli nikt nie może sprawdzić, a cisza jest nietypowa, dzwoń pod 112. Podaj adres, powiedz, że to starsza osoba mieszkająca sama, i kto ma klucz.

Na wypadek upadku przydaje się teleopieka: opaska albo wisiorek z przyciskiem, który łączy z operatorem, a ten powiadamia rodzinę albo wzywa pomoc. Zapytaj w ośrodku pomocy społecznej, czy gmina ją prowadzi. Jeśli nie, można ją wykupić prywatnie.

Oszustwa „na wnuczka” i „na policjanta”: jedna zasada

Oszuści podają się za wnuczka w tarapatach, policjanta albo pracownika banku. Straszą, poganiają i zawsze chcą pieniędzy: gotówki dla „kuriera”, przelewu na „bezpieczne konto”, kodu z SMS-a.

Umówcie się tak: gdy w rozmowie padają pieniądze, tata się rozłącza i sam dzwoni do Ciebie albo kogoś bliskiego na numer, który zna. Policja nigdy nie prosi o przekazanie pieniędzy, a bank o przelew na „bezpieczne konto”.

Jeśli do oszustwa doszło, dzwońcie od razu na 112, a przy przelewie także do banku. I bez wyrzutów: ze wstydu następnym razem tata może nic nie powiedzieć.

Po czym poznać, że potrzeba więcej wsparcia?

Zmiany przychodzą po cichu. Przy wizytach zwracaj uwagę na:

• upadki, także „niegroźne”, i siniaki, o których tata nie mówi,
• pełne przegródki w organizerze i niewykupione recepty,
• pustą lodówkę, przeterminowane jedzenie, za luźne ubrania,
• nieotwarte listy i nieopłacone rachunki,
• przypalone garnki, bałagan u kogoś, kto zawsze dbał o porządek,
• powtarzanie tych samych pytań, gubienie się w znanych miejscach.

Kilka naraz to powód do rozmowy z tatą i jego lekarzem rodzinnym. Bez upoważnienia taty lekarz nie przekaże Ci informacji o jego zdrowiu, ale może wysłuchać Twoich obserwacji. Gdy zmiana przychodzi nagle (splątanie, kłopot z mówieniem, słabość ręki lub nogi), dzwoń pod 112. Po pobycie w szpitalu przyda się checklista na pierwsze dni po wypisie.

Najczęstsze pytania

Czytaj też: opieka nad rodzicem na odległość