Mama wraca ze szpitala: jak zorganizować pomoc na kolejne tygodnie

Żeby opieka po szpitalu nie spadła na jedną osobę, ustal z mamą i rodziną podział zadań oraz plan zastępstwa. Poproś lekarza rodzinnego o ocenę, czego mama potrzebuje (pielęgniarka, rehabilitacja, sprzęt na zlecenie NFZ), a w ośrodku pomocy społecznej zapytaj o usługi opiekuńcze. Jeśli pracujesz, porozmawiaj w kadrach o urlopie opiekuńczym i zasiłku z ZUS, a w grafiku zostaw miejsce na własny odpoczynek.

O pierwszych trzech dniach po wypisie piszemy w checkliście pierwszych 72 godzin, a tutaj zajmujemy się kolejnymi tygodniami i miesiącami.

Podział zadań w rodzinie i plan zastępstwa

Zacznij od rozmowy z mamą: z czym radzi sobie sama, w czym chce pomocy i od kogo woli ją przyjmować. Plan, który współtworzyła, ma większą szansę zadziałać niż grafik ułożony ponad jej głową. Potem ustalcie w rodzinie, kto za co odpowiada:

• koordynacja: jedna osoba trzyma dokumenty i kontakty, rozmawia z przychodnią i ośrodkiem pomocy społecznej,
• leki i recepty: kto pilnuje, żeby niczego nie zabrakło,
• wizyty i dojazdy: kto umawia, kto wozi,
• dom: zakupy, obiady, pranie, sprzątanie,
• codzienny kontakt: kto dzwoni albo zagląda.

Kto mieszka daleko, może wziąć sprawy do załatwienia przez telefon i internet (więcej w poradniku o opiece na odległość).

Plan zastępstwa mówi, kto przejmuje dyżur, gdy główny opiekun zachoruje, wyjedzie albo nie da rady. Spiszcie na jednej kartce:

• kto zastępuje i jak się z nim skontaktować,
• kto ma zapasowe klucze,
• aktualną listę leków z dawkami,
• telefony do przychodni i ośrodka pomocy społecznej,
• jak wygląda zwykły dzień mamy.

Jedną kopię powieście u mamy, resztę rozdajcie. Jeśli mama się zgodzi, niech upoważni w przychodni do informacji o swoim zdrowiu także osobę, która Cię zastępuje.

Lekarz i pielęgniarka POZ: o co zapytać

Gdy sprawy z wypisu są już załatwione, umów mamę do lekarza rodzinnego na rozmowę o kolejnych tygodniach. Jeśli nie da rady dojść do przychodni, zapytaj o wizytę domową. Lekarz ocenia potrzeby i wystawia skierowania albo zlecenia. Przed wizytą zapisz, co się zmieniło od wypisu: jak mama chodzi, śpi, je, czy coś ją boli. Na miejscu dopytaj o:

• pielęgniarkę POZ: gdy mama nie może przyjść do przychodni, pielęgniarka odwiedza ją w domu, np. zmienia opatrunki albo pobiera krew na zlecenie lekarza. Sprawdź, czy mama ma ją wybraną w deklaracji, tak jak lekarza.
• rehabilitację: w poradni, w domu albo na oddziale, zależnie od stanu mamy. Ze skierowaniem zapisz ją od razu w placówce, która ma umowę z NFZ, bo na terminy często się czeka.
• opiekę długoterminową: gdy mama potrzebuje stałej pielęgnacji, lekarz oceni, czy kwalifikuje się do niej w ramach NFZ, w domu albo w zakładzie opiekuńczo-leczniczym.

Sprzęt na dłużej: zlecenie NFZ i wypożyczalnie

NFZ refunduje m.in. balkonik, kule, wózek, materac przeciwodleżynowy i pieluchomajtki. Potrzebne jest zlecenie od lekarza (na część wyrobów wystawi je też pielęgniarka), z którym idziesz do sklepu medycznego mającego umowę z NFZ. Refundacja ma limit, przy części wyrobów jest dopłata, a za droższy model płacisz różnicę.

Sprzęt na kilka tygodni, np. łóżko z regulacją, często lepiej wypożyczyć. Wypożyczalnie prowadzą firmy, a w wielu miejscach także organizacje społeczne, parafie albo gminy. O te w okolicy dopytaj w ośrodku pomocy społecznej. Jeśli mama ma orzeczenie o niepełnosprawności, zapytaj w powiatowym centrum pomocy rodzinie (PCPR) o dofinansowanie z PFRON.

Zanim coś kupisz, poradź się fizjoterapeuty albo pielęgniarki, co naprawdę się przyda. Balkonik, którego mama nie lubi, będzie stał w kącie.

Pomoc z gminy: ośrodek pomocy społecznej

Ośrodek pomocy społecznej (zależnie od gminy: OPS, GOPS albo centrum usług społecznych) może przyznać mamie usługi opiekuńcze: opiekunka przychodzi do domu i pomaga przy zakupach, posiłkach, sprzątaniu czy higienie. Przy niektórych chorobach i niepełnosprawnościach są też usługi specjalistyczne.

1. Wniosek składa mama albo, za jej zgodą, ktoś z rodziny. Często potrzebne jest zaświadczenie lekarskie.
2. Pracownik socjalny przychodzi do domu na wywiad środowiskowy. Uprzedź mamę, kto przyjdzie i po co.
3. Ośrodek wydaje decyzję: zakres usług, liczba godzin, odpłatność.

Przy ocenie liczy się też to, czy rodzina może pomóc sama, więc powiedz wprost, czego i w jakich godzinach nie dacie rady zapewnić. Zapytaj też o posiłki, opiekę wytchnieniową, dzienny dom pobytu, dowóz do lekarza czy opaski bezpieczeństwa, bo każda gmina ma inną ofertę. O bonie senioralnym piszemy w osobnym poradniku.

Praca a opieka: urlop opiekuńczy i zasiłek z ZUS

Jeśli pracujesz na etacie, porozmawiaj z kadrami, zanim wykorzystasz cały urlop wypoczynkowy. Kodeks pracy daje urlop opiekuńczy (kilka dni w roku, bez wynagrodzenia), gdy mama z poważnych względów medycznych potrzebuje Twojej opieki. W nagłej sytuacji jest też krótkie zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej.

Zasiłek opiekuńczy z ZUS na opiekę nad chorą mamą przysługuje na krótko i tylko wtedy, gdy masz ubezpieczenie chorobowe i mieszkacie we wspólnym gospodarstwie domowym. Zaświadczenie o potrzebie opieki wystawia lekarz mamy.

Zapytaj też o pracę zdalną albo zmianę godzin. Jeśli mama ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, przepisy dają Ci mocniejszą pozycję przy wniosku o pracę zdalną. Szczegóły sprawdź w kadrach i w ZUS.

Kiedy potrzeba więcej wsparcia, także dla Ciebie

Plan ustalony po wypisie trzeba co jakiś czas poprawiać. Umów mamę do lekarza rodzinnego i porozmawiaj z ośrodkiem pomocy społecznej o większym wsparciu, jeśli mama:

• częściej się potyka albo przewraca,
• myli leki albo tabletki zostają w organizerze,
• je i pije mniej niż zwykle,
• nie radzi sobie z myciem, ubieraniem albo toaletą,
• jest bardziej zagubiona albo przygnębiona niż przed szpitalem.

Gdy stan mamy zmienia się z dnia na dzień, dzwoń do lekarza od razu, a w stanie nagłym pod 112.

Patrz też na siebie. Jeśli śpisz byle jak, odkładasz własne wizyty u lekarza, a opieka i tak spada głównie na Ciebie, pora zmienić podział zadań. Wpisz do grafiku stały wolny czas, np. jedno popołudnie w tygodniu, i oddaj wtedy dyżur osobie z planu zastępstwa. Gdy czujesz, że przestajesz dawać radę, powiedz o tym swojemu lekarzowi.

Najczęstsze pytania

Czytaj też: checklista 72 h po wypisie